Unia Irlandii z Anglią




1801 3 lutegoPitt po nieudanej próbie przeprowadzenia równouprawnienia katolików podał się do dymisji. Odrzucony przez parlament i króla projekt Pita przewidywał zniesienie przymusowej dziesięciny, którą katolicy musieli płacić na rzecz kościoła anglikańskiego. Oraz wprowadzał przysięgę pozbawioną treści religijnych. Na stanowisku premiera Pitt zastąpiony został przez Addingtona.
1802Thomas Emmet próbował nakłonić Napoleona do udzielenia zbrojnej pomocy przygotowywanemu w Irlandii powstaniu.
1802 25 marcaPokój w Amiens (Peace of Amiens). Kończący, a raczej chwilowo przerywający, wojnę francusko-angielską.
1803 16 lipcaWybuch powstania pod dowództwem Roberta Emmeta. Powstanie wybuchło na tydzień przed planowanym terminem (23 lipca). Powodem zmiany terminu była przypadkowa eksplozja w składzie z bronią. Powstanie miało charakter lokalny i zostało szybko stłumione. Około 50 uczestników zginęło.
1803 25 sierpniaEmmet został aresztowany.
1803 20 wrześniaStracenie Emmeta.
1823 12 majaUtworzenie Stowarzyszenia Katolickiego (Catholic Association) przez Daniela O'Connella. Celem stowarzyszenia była walka o równouprawnienie katolików.
1829 13 kwietniaPrzyznanie prawa wyborczego katolikom (Catholic Emancipation Act). Ustawę przeforsował rząd Wellingtona. Katolicy otrzymali również dostęp do większości urzędów. Odtąd katolik nie mógł być jedynie: regentem, kanclerzem, naczelnym wodzem i namiestnikiem Irlandii. W całej Irlandii mieszkało około 6,5 mln katolików i około 850 tys. anglikanów. Jeżeli weźmiemy jeszcze pod uwagę cenzus majątkowy, to liczba uprawnionych do głosowania była dotychczas całkiem znikoma. Przyznanie prawa wyborczego katolikom znacznie poprawiło sytuację. Tak znacznie, że Anglicy zdecydowali się podnieść cenzus majątkowy w Irlandii z 2 - do 10 funtów rocznego dochodu z posiadanej ziemi. Co automatycznie ograniczało liczbę uprawnionych do głosowania z przeszło 200 tys. do niespełna 40 tys. i promowało protestantów jako grupę ekonomicznie uprzywilejowaną.
1830Umarł Jerzy IV. Królem został Wilhelm IV.
1830Utworzenie Towarzystwa Zoologicznego (Zoological Society) i otwarcie Ogrodu Zoologicznego w Dublinie. W 1844 Zoo otrzymało pierwszą żyrafę. Zainteresowanych tym, kiedy do Dublina trafiła pierwsza para lwów, odsyłam ma stronę tej szacownej instytucji :-).
1832 7 sierpniaReforma systemu wyborczego (Parliamentary Reform Act). Reforma racjonalizowała podział kraju na okręgi wyborcze. Zerwała z zasadą, że prawa wyborcze należą się jedynie właścicielom ziemskim. W ten sposób prawa wyborcze uzyskali również niektórzy dzierżawcy, a także właściciele nieruchomości przynoszących nie mniej niż 10 funtów dochodu rocznie. Irlandia uzyskała ponadto 5 dodatkowych mandatów w Izbie Gmin. Podobnie reformy przeprowadzone zostały w tym samym roku również w Anglii i Szkocji.
1837Wilhelm IV umiera. Królową zostaje Wiktoria córka księcia Kentu i siostrzenica króla Belgów Leopolda I. W czasie koronacji miała 18 lat. Objęcie panowania przez Wiktorię wiązało się z zerwaniem unii personalnej Wielkiej Brytanii z Hanowerem. Prawo dynastyczne Hanoweru nie przewidywało sytuacji, w której panować miałaby kobieta.
1840 17 marcaUtworzenie Irlandzkiego Towarzystwa Archeologicznego (Irish Archaeological Society).
1840 15 kwietniaZałożenie przez O'Connella Repeal Association. Celem towarzystwa było rozwiązanie unii z Anglią.
1840 10 sierpniaPrzyjęcie Irish Municipal Reform Act. Katolicy uzyskali możliwość kandydowania do władz miejskich.
1841 30 sierpniaRobert Peel ponownie został premierem.
1841 1 listopadO'Connell wybrany został burmistrzem Dublina (Lord Mayor of Dublin).
1842 15 październikPierwszy numer pisma "Naród" (The Nation). Jego założycielami byli: Thomas Davis, John Blake Dillon i Charles Gavan Duffy. Pismo drukowało m.in. wiersze irlandzkich poetów, a jego powstanie uznaję się za początek ruchu Młodej Irlandii. Była to organizacja patriotyczna dążąca do uzyskania niepodległości oraz odrodzenia kultury irlandzkiej.
1845 Reforma szkolnictwa wyższego. Przyjęto Queen's College Act, na mocy którego utworzone zostały trzy kolegia uniwersyteckie w Corku, Galway i Belfaście (Queen's College Cork, Queen's College Galway and Queen's College Belfast). Dwa lata później wszystkie te kolegia połączono w jedną instytucję Uniwersytet Królowej (Queen's University of Ireland). Uczelnia miała charakter świecki i jako taka spotkała się w Irlandii ze znaczną niechęcią.
1845-49Wielki Głód w Irlandii. Przyczyną głodu była zaraza ziemniaczana. W jego wyniku zmarło około miliona ludzi, a znacznie więcej zmuszonych zostało do emigracji. Celem emigrantów były najczęściej Stany Zjednoczone. Warto zwrócić uwagę, że zaraza ziemniaczana, dotknęła w tych latach niemal całą Europę. Do licznych rozruchów, spowodowanych przez głód, dochodziło w Niemczech i Francji (w kwietniu 1847 roku w Berlinie wybuchło z tego powodu powstanie). Nigdzie jednak sytuacja nie była tak tragiczna jak w Irlandii. Złożyły się na to dwie okoliczność. Pierwsza - ziemniaki były głównym składnikiem pożywienia dla większości Irlandczyków i druga (co najmniej równie ważna) - indolencja rządku angielskiego. W historiografii angielskiej najczęściej podkreśla się obiektywne przyczyny tej tragedii, czyli uzależnienie Irlandczyków od tylko jednego źródła pożywienia. Zapomina się jednak, że to nie Bóg stworzył Irlandczyków miłośnikami ziemniaków, a przyczyna tego uzależnienia była bardzo prosta. Jeden akr [akr = 0,4047 ha] gruntu obsadzony ziemniakami dostarczał plonów wystarczających do wykarmienia przez rok irlandzkiej rodziny. By wyżywić tą samą rodzinę zbożem, trzeba by obsiać przynajmniej dwa akry. Irlandzcy chłopi doprowadzeni przez angielskie rządy do skrajnej nędzy, nie mogli sobie na coś takiego pozwolić.
1845 listopadAngielski premier Robert Peel podjął decyzję o przeznaczeniu 100 tys. funtów na zakup kukurydzy w Stanach Zjednoczonych.
1846 8 marcaPrzyjęcie przez rząd Peela ustaw o robotach publicznych w Irlandii. Do października liczba zatrudnionych na robotach publicznych wynosiła 140 tys. ludzi. Wygłodzeni Irlandczycy kierowani na prowizorycznie zorganizowane miejsca robót masowo umierali.
1846 26 czerwcaWejście w życie ustawy o zniesieniu ceł na zboże. Zniesienie ustawy wymusiła kierowana przez Cobdena Liga Przeciwko Prawu Zbożowemu (Anti-Corn Law League). Zniesienie ceł wbrew pozorom wcale nie polepszyło sytuacji w Irlandii. Zboże wprawdzie staniało, ale jednym z tego rezultatów było to, że Irlandczycy - by pokryć opłaty za dzierżawę ziemi - musieli sprzedawać go znacznie więcej. Paradoksalnie obniżenie ceł doprowadziło do większego drenażu żywności z Irlandii.
1846 30 czerwcaDymisja Peela. Jego następcą na stanowisku premiera został John Russell.
1846 wrzesieńReaktywacja Irlandzkiego Związku Pomocy.
1846 13 listopadPowstał Centralny Komitet Pomocy w Dublinie. Pełna nazwa: Central Relief Committee of the Society of Friends.
1847 1 styczniaPowstanie British Association. Organizacja powołała około tysiąca miejscowych komitetów pomocy. Jednym z jej przedstawicieli był hrabia Edmund Strzelecki.
1847 13 styczniaUtworzenie Konfederacji Irlandzkiej (Irish Confederation). Organizacja stawiająca sobie za cel walkę zbrojną o niepodległość.
1847 marzecLiczba zatrudnionych na robotach publicznych osiągnęła 734 tys.
1847 15 majaUmarł Daniel O'Connell.
1848 1 lipcaBritish Association zawiesiło akcję pomocy z powodu braku funduszy.
1848 21 lipcaZawieszony został Habeas Corpus Act.
1848 29 lipcaSmith O'Brien próbował wywołać powstanie. Próba zakończyła się niepowodzeniem, a przywódcy zostali skazani na śmierć. Karę zmieniono im na dożywotnią zsyłkę.
1848 grudzieńWybucha epidemia cholery.
1849 6 kwietniaNa cholerę umarł William Crolly, katolicki arcybiskup Armagn.
1849 28 lipcaIzba Gmin uchwaliła Encumbered Estates Act. Stanowił on, że zadłużone majątki miały być przymusowo sprzedawane. Zmiana właścicieli powodowała odnowienie umów dzierżawczych, w rezultacie czego przeprowadzono około 50 tys. eksmisji, a prawie ćwierć miliona Irlandczyków musiało opuścić dzierżawione gospodarstwa.
1850 22 sierpnia - 10 wrześniaSynod w Thurles. Synod irlandzkiego kościoła katolickiego uznał powstanie Uniwersytetu Królowej (Queen's University) za wydarzenie niebezpieczne dla katolicyzmu w Irlandii. Postanowiono podjąć starania utworzenia Uniwersytetu Katolickiego.
1854 3 listopadaOtwarty został Katolicki Uniwersytet Irlandzki (Catholic University of Ireland). Jego rektorem został kardynał Jan Henryk Newman. Uczelnia utrzymywała się wyłącznie z środków prywatnych.
1854-1900Oscar Wilde.
1856-1950George Bernard Shaw.
1858 James Stephens założył w Dublinie tajne stowarzyszenie nazwane później Irlandzkim Bractwem Republikańskim 'Irish Republican Brotherhood' (IRB)).
1859 kwiecieńPowstanie Bractwa Fenian (Fenian Brotherhood) w Stanach Zjednoczonych. Założycielem Bractwa był John O'Mahony. Jego członkowie stawiali sobie za cel - niepodległość Irlandii, a osiągnąć go zamierzali za pomocą zbrojnego powstania. Znaczna część Bractwa Fenian brała udział w wojnie secesyjnej po stronie Północy w specjalnie utworzonej brygadzie irlandzkiej.
1863 28 listopadaUkazał się pierwszy numer "Ludu Irlandzkiego" (The Irish People). Gazeta związana była z Bractwem Fenian, a jej redaktorem naczelnym był John O'Leary.
1864 30 styczniaOtwarcie Irlandzkiej Galerii Narodowej (National Gallery of Ireland).
1865 15 wrześniaPolicja zamknęła "Lud Irlandzki":-). Drukarnia została skonfiskowana, a zespół redakcyjny aresztowany.
1866 17 lutegoWprowadzenie stanu wyjątkowego w Irlandii. Habeas Corpus Act został zawieszony.
1866 kwiecień-czerwiec"Inwazja" Fenian na Kanadę. Liczący ponad 1000 żołnierzy oddział Bractwa, którym dowodził John Colonel O'Neill przekroczył granicę kanadyjską, zaatakował i zajął Fort Erie. Wkrótce Irlandczycy zostali z fortu wyparci. Sześciu Fenian dostało się do niewoli, zostali skazani na śmierć i rozstrzelani
1866 22 czerwcaPaul Cullen został pierwszym irlandzkim kardynałem.
1867 11 lutego Nieudany atak Fenian w Chester. Bojownicy Bractwa planowali zająć zamek w Chester. W zamku tym znajdował się arsenał wojskowy. Wiele można Fenianom zarzucać, ale na pewno nie brak wyobraźni i optymizmu. Akcja miała polegać na opanowaniu arsenału, zniszczeniu łączności Chester z resztą Anglii, zajęciu stacji kolejowej, przetransportowaniu broni do najbliższego portu, opanowaniu statków, przerzuceniu na nich broni do Irlandii i wywołaniu powstania. Plan był na tyle szalony, że przy dużym szczęściu mógłby się nawet powieść. Tego szczęścia jednak Fenianom zabrakło. Burmistrze Chester, gdy tylko zauważył przybywające do miasta duże grupy obcych (Bractwo zaangażowało w akcję niemal półtora tysiąca swych członków), zamiast się tylko zdziwić, od razu zawiadomił wojsko i akcja musiała zostać odwołana.
1867 5 marcaPlanowany przez Bractwo Fenian termin wybuchu powstania. Próby wzniecenia powstania podjęto m.in. w Kerry, Corku, Dublinie i Limerick.
1867 18 listopadAresztowani przez Anglików oficerowie Fenian płk Kelly i kpt. Deasy zostali odbici przez współtowarzyszy z Bractwa. Atak na policyjny konwój miał miejsce w Manchesterze w czasie transportu uwięzionych z rozprawy sądowej do więzienia. W akcji wzięło udział 60 Irlandczyków. Jeden strażnik został zabity, a dwu raniono. Anglikom udało się schwytać 20 uczestników akcji, trzech z nich stracono. Wydarzenie to zyskało w Irlandii ogromny rozgłos. Straconych obwołano "męczennikami z Manchesteru" (Manchester Martyrs).
1867 13 grudniaFenianie dokonali nieudanej próby uwolnienia przywódcy swojej organizacji Ryszarda Burke'a. Wysadzono fragment muru więzienia w Londynie. W wyniku eksplozji zginęło 15 przechodniów, a około 120 zostało rannych.
1869 26 lipcaLiberalny rząd Gladstone'a przeprowadził w Irlandii oddzielenie Kościoła od państwa Irish Church Act. Działanie to uderzyło w uprzywilejowane stanowiska Kościoła anglikańskiego i pozbawiło go znacznych dochodów wynikających z dawnych przywilejów feudalnych. Można powiedzieć, że przywrócona została normalność, a Kościół anglikański stał się po raz pierwszy od wieków organizacją, do której przynależność była dobrowolna.
1870 1 sierpniaIzba Gmin uchwaliła zakaz samowolnych eksmisji w Irlandii Pierwszy Land Act. Uchwalono także obowiązek odszkodowań dla wyrzucanych dzierżawców za melioracje dokonane przez nich w trakcje dzierżawy.
1870 1 wrześniaIzaak Butt (profesor ekonomii) założył w Dublinie w hotelu Hilton Home Government Association. Stowarzyszenie miało na celu uzyskanie autonomii dla Irlandii.
1871 styczeńAnglicy uchwalili amnestię. Objęła ona uwięzionych członków Bractwa Fenian, 33 z nich wyszło na wolność.
1873 12 marcaPrzedstawiony przez Gladstone'a Irish University Bill został odrzucony w Izbie Gmin.
1873 18-21 listopadPrzekształcenie Home Government Association w Home Rule League.
1879 21 październikaZałożenie Narodowej Irlandzkiej Ligi Rolnej (Irish National Land League). Jej założycielami byli Charles Steward Parnell i Michael Davitt. Parnell został jej pierwszym przewodniczącym. Wkrótce Liga liczyła już około ćwierć miliona członków a jej celem była walka o obniżenie czynszów oraz uwłaszczenie chłopów na uprawianej przez nich ziemi.
1881 7 kwietniaLiberalny rząd Gladstone'a przedstawił w parlamencie projekt ustawy o reformie rolnej Drugi Land Act, zwanej popularnie 'ustawą trzech F' (three Fs): Fair Rent (ustalenie czynszu na niskim poziomie), Fixity of Tenure (ustalony prawnie termin dzierżawy) Free Sale (pokrycie dzierżawcy kosztów, które poniósł na inwestycje w trakcje dzierżawy).
1881 13 październikaParnell i inni przywódcy Ligi Rolnej zostali aresztowani.
1881 20 październikaAnglicy rozwiązali Ligę Rolną.
1881 listopadAnglicy wytoczyli Parnellowi i trzynastu innym członkom Ligi proces. Zarzucano im spisek antypaństwowy.
1882 2 maja"Pakt z Kilmainham" (Kilmainham Treaty). Tajna umowa pomiędzy rządem Gladstone'a, a Parnellem. Anglicy obiecali w niej dzierżawcom zalegającym z zapłatą czynszu umorzenie zaległości. W zamian Parnell obiecał łagodzić nastroje wśród Irlandczyków.
1882 6 majaSekretarz namiestnika Irlandii Lord Frederic Cavendish (spokrewniony z Gladstonem) i jego zastępca Thomas Burke zostali zamordowani w parku Phoenix w Dublinie. Zamachu dokonała organizacja Niezwyciężonych (Invincibles). Najprawdopodobniej zamachowcy pomylili Cavendisha z byłym sekretarzem Foresterem. Parnell i pozostali przywódcy Ligi potępili zabójców.
1882 17 październikaW miejsce rozwiązanej przez władze Ligi Rolnej (Land League) powołana została Liga Narodowa (National League).
1882-1941James Joyce.
1885 1 majaUtworzenie Irlandzkiej Lojalistycznej i Patriotycznej Unii (Irish Loyal and Patriotic Union). Organizacja stawiała sobie za zadanie obronę unii z Anglią.
1885 listopad - grudzieńWybory do parlamentu. W Izbie Gmin ukształtowała się sytuacja bardzo korzystna dla Irlandczyków. Liberałowie uzyskali w nich o 86 mandatów więcej niż konserwatyści. W tym stanie rzeczy głosy 86 posłów irlandzkich nie wystarczyły, by stworzyć stabilną większość z konserwatystami, z którymi przed wyborami Parnell się sprzymierzył. Ale również dla liberałów poparcie Irlandczyków było niezbędnym warunkiem sprawowania rządów. By ich pozyskać, Gladstone opracował projekt prawa udzielającego Irlandii autonomię (Home Rule) Projekt ten wywołał silny sprzeciw nie tylko ze strony konserwatystów, ale także liberalnego zaplecza rządu.
1886 25 styczniaWobec realnej możliwości uzyskania autonomii, uaktywniły się w Irlandii siły jej przeciwne. Utworzona została Irlandzka Partia Unionistyczna (Irish Unionist Party).
1886 16 lutegoHierarchowie Irlandzkiego Kościoła Katolickiego formalnie poparli starania o autonomię.
1886 22 lutegoPrzywódca konserwatystów Lord Randolph Churchill wygłosił w Belfaście militarystyczne i lojalistyczne przemówienie. Jego celem była wywołanie - nie tylko w Irlandii Północnej, ale przede wszystkim w Anglii - antyirlandzkiej i antykatolickiej histerii, co miałoby pomóc mu osiągnąć sukces w następnych wyborach. (Dość typowy przykład polityka myślącego jedynie w kategoriach kolejnych wyborów) Rzucił też wtedy hasło, które rychło zyskało duży oddźwięk i stało się jedną z zapowiedzi tragedii Irlandii w następnych dziesięcioleciach. "Ulster will be fight, and Ulster will be right".
1886 8 czerwcaIzba Gmin odrzuciła projekt Home Rule (341 głosów za odrzuceniem 311 za przyjęciem) 93 posłów liberalnych opowiedziało się przeciw, a parlament został rozwiązany.
1886 lipiecWybory do parlamentu przyniosły zdecydowane zwycięstwo konserwatystów.
1886 sierpieńPremierem został Robert Artur Talbot Gascoyne-Cecil markiz Salisbury.
1887 18 kwietnia"The Times" opublikował sfałszowany list, którego autorem miał być Parnell, i w którym miał przyznawać się, że morderstwa w parku Phoenix potępił tylko z taktycznych powodów. Gazeta kontynuowała swoją politykę oszczerstw wobec irlandzkich przywódców również w kolejnych artykułach. Ostatecznie specjalnie powołana komisja rządowa we wrześniu 1889 orzekła, że wszystkie listy, którymi w kampanii oszczerstw posługiwał sie "The Times" zostały sfałszowane. Cała awantura kosztowała Gazetę 250 tys. funtów na koszty procesu i komisji rządowej oraz 5 tys. funtów dla Parnella.
1890 17 listopadaRozwód Katherine O'Shea. Przy jego okazji wyszło na jaw, że Parnell przez ostatnie 10 lat był jej kochankiem. Z tego związku miał on trzy córki. Okazało się, że mąż Katherine kpt. O'Shea (poseł irlandzki) szantażował Parnella, żądał od niego 20 tys. funtów w zamian za cichy rozwód. W przeciwnym razie groził skandalem i wystąpieniem o prawną opiekę nad córkami Parnella. Ten nie ugiął przed żądaniami szantażysty.
1890 24 listopadaGladstone domaga się ustąpienia Parnella, który równocześnie potępiony został przez większość katolickiego episkopatu Irlandii.
1890 6 grudniaNastąpił rozłam w partii Parnella, Irish Parliamentary Party) 44 posłów opowiedziało się przeciwko niemu, poparło go jedynie 26.
1890Utworzona została Irlandzka Liga Piłkarska.
1891 10 marcaPowstanie Narodowej Federacji Irlandzkiej (Irish National Federation) w Dublinie. Gromadziła przeciwników Parnella.
1891 25 czerwcaParnell poślubił Katherine.
1891 6 październikaParnell umiera w wieku 45 lat.
1892 16 sierpniaPowstało Narodowe Towarzystwo Literackie (National Literary Society).
1893 13 lutegoRząd Gladstone'a przeprowadził w Izbie Gmin drugą ustawę o autonomii dla Irlandii Home Rule Bill.
1893 31 lipcaUtworzenie w Dublinie Ligi Celtyckiej (Gaelic League). Organizacja stawiająca sobie za cel odrodzenie kultury narodowej i ratowanie języka.
1893 9 wrześniaHome Rule Bill został odrzucony przez Izbę Lordów (419 głosów przeciw, tylko 41 - za).
1894 3 marcaGladstone zrezygnował z urzędu w wieku 84 lat, premierem został Archibald Filip Primrose, earl Rosebery.
1894 28 kwietniaSir Horace Plunkett założył Irlandzkie Towarzystwo Rolnicze (Irish Agricultural Organization Society).
1896 29 majaUtworzenie w Dublinie Irlandzkiej Republikańskiej Partii Socjalistycznej (Irish Socialist Republican Party). Jej przywódcą był James Connolly. Oprócz celów społecznych partia stawiała sobie również za zadanie utworzenie niezależnej republiki irlandzkiej.
1896Igrzyska Olimpijskie w Atenach (Olympic Games in Athens). Pierwszym irlandzkim złotym medalistą został John Pius Boland.
1898 12 sierpniaReforma samorządowa w Irlandii (Irish Local Government Act).
1899 4 marcaPierwszy numer "United Irishman" gazetę założył Arthur Griffith.
1900 30 styczniaZjednoczenie Partii Irlandzkich zasiadających w Izbie Gmin. John Redmond został przewodniczącym.
1901 styczeńUmiera królowa Wiktoria jej następcą zostaje Edward VII.
1903 21 lipca - 1 sierpniaWizyta króla Edwarda VII i królowej Aleksandry w Irlandii.
1903 14 sierpniaLand Purchase Act ustawa ułatwiała Irlandczykom dzierżawiącym ziemie nabywanie jej na własność.
1905 5 grudniaBalfour rezygnuje jego następcą na urzędzie premiera zostaje Henry Campbell-Bannerman.
1906-89Samuel Beckett.
1910 21 lutyEdward Carson wybrany został przewodniczącym Irlandzkiej Unionistycznej Partii Liberalnej (Irish Unionist Parliamentary Party).
1910 6 majaUmiera Edward VII, królem zostaje Jerzy V.
1911 10 sierpniaParliament Act. Prawo to pozbawiało Izbę Lordów prawa weta wobec ustaw Izby Gmin w kwestiach finansowych, które wchodziły w życie automatycznie po upływie miesiąca od ich przyjęcia. Pozostałe ustawy Izba Lordów mogła jedynie opóźniać i to nie dłużej niż przez 2 lata. Skrócona została również kadencję parlamentu - do 5 lat (dotychczas kadencje były 7-letnie). Izba Wyższa ostro zaprotestowała przeciwko ustawie, ale jej opór został złamany przez Jerzego V, który zagroził, iż mianuje tylu nowych parów, ilu będzie potrzebnych do jej przegłosowania. Parliament Act otworzył drogę do przyjęcia Home Rule, blokowanego dotychczas właśnie przez Izbę Lordów.
1911 21 sierpniaUtworzenie Irlandzkiej Federacji Sufrażystek (Irish Women's Suffrage Federation). Twórczynią ruchu sufrażystek (nazwa od suffrage - prawo głosowania) była Emelina Pankhurst, która w roku 1903 założyła w Anglii Women's Social and Political Union. Walka irlandzkich kobiet o prawo do głosowania, czasami przybierała formę niewiele mniej brutalną od tego, co w późniejszych latach prezentowała IRA. Przykład - w czasie wizyty Asquitha w Dublinie jedna z sufrażystek rzuciła w angielskiego premiera siekierą. Na szczęście dla Brytyjskiego Imperium chybiła.:-)
1911 13 wrześniaStutysięczna manifestacja w Belfaście. Carson zapowiedział, że gdy tylko przejdzie ustawa o Home Rule powołany zostanie niezależny rząd Protestanckiej Prowincji Ulsteru.
1911 1 październikaUroczyste odsłonięcie Pomnika Parnella na Sackville Street w Dublinie.
1911Utworzenie w Dublinie Irlandzkiego Amatorskiego Związku Bokserskiego (Irish Amateur Boxing Association).
1912 9 kwietniaDefilada kilkudziesięciu tysięcy uzbrojonych ochotników protestanckich. Była to demonstracje siły na 2 dni przed wniesieniem pod obrady Izby Gmin ustawy o Home Rule. Jej organizatorami byli Carson, Bonar Law i Walter Long.
1912 11 kwietniaLiberalny rząd premiera Asqutiha wniósł do parlamentu projekt ustawy o autonomii Irlandii (Home Rule Bill). Zakładał on utworzenie dwuizbowego parlamentu w Dublinie. Jednak o mocno ograniczonych kompetencjach. O sprawach handlu, ceł i obrony nadal mianoby decydować poza Irlandią. Ustawa o Home Rule została zgodnie z przewidywaniem zawetowana przez Izbę Lordów.
1912 15 kwietniaZatonął "Titanic". W katastrofie zginęło 187 Irlandczyków. Titanic zbudowany został w stoczni w Belfaście.
1912 28 czerwcaUtworzenie Irlandzkiej Partii Pracy (Irish Labour Party).
1913 31 styczniaUtworzenie w Belfaście Zbrojnej Organizacji Ochotników Ulsterskich (Ulster Volunteer Force (UVF)).
1913 sierpieńPoczątek strajków organizowanych przez Irish Transport and General Workers' Union (ITGWU). Postulaty strajkujących były początkowo głównie ekonomiczne: wyższe płace i lepsze warunki pracy. Jednak, gdy strajki zostały brutalnie stłumione, nastąpiło zbliżenie robotników do partii Sinn Fein.
1913 23 wrześniaUtworzenie przez Unionistów Tymczasowego Rządu Ulsteru (Provisional Government of Ulster).
1913 19 listopadaLarkin i Connolly utworzyli Irlandzką Armię Krajową (Irish Citizen Army).
1913 23 listopadaBonar Law wezwał armię brytyjską do nieposłuszeństwa, gdyby nakazano jej pacyfikację Ulsteru. Zresztą sam Asquith oceniał morale armii, gdyby doszło do takiej interwencji, zdecydowanie negatywnie.
1913 25 listopadaUtworzenie formacji Ochotników (Irish National Volunteers).
1914 9 marcaBy nieco uspokoić Unionistów, Asquith ogłosił, że każde hrabstwo Irlandii będzie mogło odsunąć wprowadzenie u siebie Home Rule na 6 lat. Unioniści zdecydowanie zaprotestowali.
1914 21 lipcaKról Jerzy V usiłował rozładować napięcie w Irlandii i zwołał konferencję, na którą zaprosił przedstawicieli wszystkich stron konfliktu. Konferencja zakończyła się niepowodzeniem.
1914 26 lipcaPolicja usiłowała powstrzymać transport broni dla irlandzkich Ochotników. Wywołało to wielkie oburzenie, ponieważ Unioniści mogli jawnie sprowadzać broń dla swoich bojówek. W Dublinie doszło do zamieszek. Wojsko użyło broni, trzech Irlandczyków zginęło, a 38 zostało rannych.
1914 28 czerwcaWybuch I wojny światowej.
1914 3 sierpniaUstawa o autonomii uzyskała moc prawną z tym, że jej wejście w życie odłożono do czasu zakończenia wojny.
1914 4 sierpniaWielka Brytania wypowiedziała wojnę Niemcom.
1914 24 wrześniaRozłam w organizacji Ochotników (Irish National Volunteers). Rozłam wywołało stanowisko Redmonda, który zadeklarował, że Irlandczycy powinni w pełni wesprzeć Anglię w toczącej się wojnie. Większość Ochotników go poparła i utworzyła organizację Narodowych Ochotników (National Volunteers), przeciwnicy udziału w wojnie po stronie angielskiej powołali organizację Irlandzkich Ochotników (Irish Volunteers).
1914 grudzieńAnglicy zamknęli dwie irlandzkie gazety związane z Sinn Fein - "Irish Freedom" i "Irish Worker".
1916 21 kwietniaNiemiecki statek "Aud" z bronią dla irlandzkich Ochotników (20 tys. karabinów) został namierzony przez okręty angielskie w Zatoce Tralee. Załoga, by nie dopuścić do przechwycenia ładunku, zatopiła statek. Okazało się, że o dacie dostawy wiedział angielski wywiad.
1916 22 kwietnia Roger Casement przewieziony do Irlandii przez niemiecką łódź podwodną, został aresztowany przez Anglików, już kilka godzin po lądowaniu. Casement wysłany został do Niemiec w celu uzyskania poparcia dla irlandzkich dążeń niepodległościowych. Przedstawił tam petycję Clan na Gael (wpływowa organizacja irlandzka działająca w USA), w której domagano się by Niemcy ogłosiły niepodległość Irlandii jednym z celów prowadzonej przez siebie wojny z Anglią. Casement starał się również o utworzenie brygady z irlandzkich jeńców wojennych. Akcja skończyła się niepowodzeniem, ponieważ zgłosiło się zaledwie kilkudziesięciu ochotników.
1916 24 kwiecieńWybuch Powstania Wielkanocnego (Easter Rising). Kilkuset Ochotników opanowało gmach Poczty Głównej w Dublinie. Dowódcą powstania został Padraic Pearse, który właśnie na schodach tej poczty odczytał Proklamacje Rządu Tymczasowego Republiki Irlandzkiej do Narodu Irlandzkiego (The Proclamation of the Provisional Government of the Irish Republic to the People of Ireland). Proklamacja ta jest jednym z piękniejszych dokumentów tego rodzaju. Co zresztą nie powinno dziwić, skoro przywódca powstania Pearse był również poetą. Rząd wzywał wszystkich Irlandczyków do walki o wolność. Walki o wolne państwo, o "Republikę gwarantującą wolności religijne i obywatelskie, równe prawa i równe szanse dla wszystkich obywateli. O Państwo, które będzie dążyć do szczęścia całego narodu i każdej jego części", "The Republic guarantees religious and civil liberty, equal rights and equal opportunities to all its citizens, and declares its resolve to pursue the happiness and prosperity of the whole nation and of all its parts". Powstanie ograniczyło się niemal wyłącznie do Dublina, a i tu nie cieszyło się zbyt dużym poparciem ludności. W walkach wzięło udział nie więcej niż 2 tys. ludzi. Dopiero później obrosło legendą. Sytuacja bardzo podobna do Legionów Piłsudskiego.
1916 25 kwietniaAnglicy ogłosili stan wojenny (martial law).
1916 27 kwietniaDowództwo nad brytyjskimi oddziałami tłumiącymi powstanie objął gen. John Maxwell.
1916 29 kwietniaPearse ogłosił bezwarunkową kapitulacje. W trakcie walk zginęło przeszło 200 powstańców i kilkudziesięciu żołnierzy brytyjskich, około 2,5 tys. ludzi zostało rannych, a centrum Dublina w znacznej części zniszczone. Dane liczbowe w takich przypadkach należy traktować bardzo ostrożnie. Zresztą niemal każde opracowanie podaje inne. Po stłumieniu powstania Anglicy wykonali 15 wyroków śmierci. Egzekucje wykonywano również na rannych. J. Connolly nie mógł stać, więc rozstrzelano go przywiązawszy wcześniej do krzesła. 3 maja rozstrzelani zostali: Tom Clarke, Thomas MacDonagh, Patrick Pearse, 4 maja - Willie Pearse, Joseph Plunkett, Edward Daly, Michael O'Hanrahan, 5 maja - John McBride, 8 maja - Con Colbert, Eamon Ceannt, Michael Mallin, Sean Heuston, 9 maja - Thomas Kent, 10 maja - Sean MacDermott, James Connolly. De Valera uratował się jedynie dzięki interwencji ambasadora amerykańskiego. Wyroków śmierci było znacznie więcej, lecz pod wpływem powszechnego oburzenia głównie w USA, ale także w samej Anglii, Asquith zdecydował się je wstrzymać. Represje nie ograniczyły się tylko do egzekucji około 3 tys. Irlandczyków aresztowano.
1916 12 czerwcaUnioniści zgodzili się na Home Rule pod warunkiem, że Ulster będzie z niego wyłączony.
1916 3 sierpniaStracenie Casementa. Pechowego emisariusza skazano za zdradę stanu i powieszono. Na szczęście dla Casementa Anglicy w ostatnich wiekach mocno uprościli swój rytuał karania za zdradę stanu i ominęła go kastracja, wyrywanie jelit oraz ćwiartowanie. Cywilizowanie narodu nie jest jednak procesem krótkotrwałym i angielski wywiad nie mógł sobie odmówić sfabrykowania jego pamiętników. Usiłowano w nich skompromitować go oskarżeniami o homoseksualizm.
1916 7 grudniaUtworzenie rządu Davida Lloyda George'a.
1916 22 grudniaAmnestia. Więzienie opuściło 600 Irlandczyków, wśród nich Michael Collins.
1917 25 październikaKonwencja Sinn Fein, na której Eamona de Valera został wybrany przewodniczącym partii.
1918 18 kwietniaIzba Gmin Uchwaliła Ustawę o Służbie Wojskowej (The Military Service Act) przewidywała ona przymusowy pobór rekruta w Irlandii i spotkała się z masowym sprzeciwem.
1918 3 lipcaWładze brytyjskie zdelegalizowały Sinn Fein i Ligę Celtycką (Gaelic League).
1918 11 listopadaZakończenie I wojny światowej. W czasie całej wojny w armii brytyjskiej służyło około 200 tys. Irlandczyków, a około 30 tys. zginęło. Warto przypomnieć, że również Irlandczycy służący na ochotnika w armii brytyjskiej byli przez Anglików dyskryminowani. Tylko dywizja złożona z protestanckich ochotników z Ulsteru miała prawo do używania własnego godła - czerwonej ręki. Katolickim ochotnikom z Irlandii prawa do własnego godła (harfy) odmówiono, a oficerami mogli zostać tylko protestanci.
1918 14 grudniaWybory parlamentarne wygrane zostały w Irlandii przez domagającą się niepodległości partie Sinn Fein (73 miejsca w Izbie Gmin), porażka zwolenników autonomii. W chwili wyborów 34 posłów Sinn Fein znajdowało się w więzieniu. Pierwszą kobietą, która uzyskała mandat do Izby Gmin została Konstancja Markiewicz.
1919 21 styczniaPosłowie wybrani do parlamentu z ramienia Sinn Fein zadecydowali, że nie zasiądą w Izbie Gmin. Zamiast tego spotkali się w Dublinie w gmachu zarządu miejskiego, gdzie ogłosili się Parlamentem irlandzkim (Dáil Eireann). Proklamowali utworzenie Republiki Irlandzkiej, ("Irish Declaration of Independence 21st January 1919") i zaapelowali do paryskiej Konferencji pokojowej o jej uznanie. Również 21 stycznia rozpoczęły się działania wojenne nazwane w historiografii irlandzkiej "Wojną o niepodległość" (War of Independence). W tym właśnie dniu w Soloheadbeag w hrabstwie Tipperary dwóch członków Królewskiej Policji Irlandzkiej (Royal Irish Constabulary) zostało zastrzelonych przez Ochotników. Anglicy zastosowali podobną strategię jak Rosjanie w Powstaniu styczniowym. Wycofali się z wiosek i mniejszych miasteczek koncentrując siły w większych koszarach. Z jednej strony uniemożliwiło to rozbijanie przez powstańców małych posterunków policyjnych, czy wojskowych i dozbrajaniu się w ten sposób, ale z drugiej - prawie cały kraj, za wyjątkiem większych miast wymknął im się z rąk. Wszędzie skąd wycofali się Anglicy, wchodziła Sinn Fein z własną administracją i sądami.
1919 3 lutegoDe Valera uciekł z więzienia w Lincoln.
1919 1 kwietniaParlament wybrał De Valere prezydentem.
1919 1 czerwiec - 23 grudniaPobyt De Valery w Stanach Zjednoczonych. Prowadził tam kampanie na rzecz niepodległości Irlandii. Udało mu się zebrać 6 mln dolarów. W czasie jego nieobecności obowiązki prezydenta sprawował Arthur Griffith.
1919 28 czerwcaTraktat wersalski. (Treaty of Versailles). Irlandczykom nie udało się wprowadzić pod obrady sprawy niepodległości swojego kraju, chociaż czynili w tym kierunku różne próby, m.in. petycja do prezydenta Wilsona.
1919 20 sierpniaOchotnicy (Volunteers) złożyli przysięgę na wierność parlamentowi i w ten sposób powstała Irlandzka Armia Republikańska (Irish Republican Army) jej przywódcą został dotychczasowy przywódca Ochotników Michale Collins.
1919 12 wrześniaAnglicy uznali Sejm irlandzki (Dáil Éireann) za nielegalny.
1920 marzecPierwsze odziały "Czarno-brunatnych" (Black and Tans) napływają do Irlandii. Nowy dowódca sił brytyjskich w Irlandii gen. MacReady wprowadził terror. W tym właśnie celu formowane były złożone z bezrobotnych i byłych żołnierzy odziały Black and Tans (nazwa od koloru mundurów). Odznaczały się one szczególnym okrucieństwem (liczne morderstwa i podpalenia). A ich dowództwo często po prostu głupotą (np. zniszczenie biblioteki miejskiej w Corku). Tak prowadzonej wojny żadne demokratyczne państwo nie mogłoby wygrać. Coraz częstsze były w Anglii głosy oburzenia i to nie tylko wśród prasy, ale również polityków. Mimo, że terror przynosił umiarkowane sukcesy w Irlandii, to jednak Anglia już zaczęła wojnę przegrywać, przegrywać głównie u siebie.
1920 21 listopadaIRA zlikwidowała 14 oficerów angielskiego wywiadu w hotelu w Dublinie.
1920 23 grudniaUchwalenie The Government of Ireland Act. Prawo to przyznawało autonomię Irlandii. Miały w niej powstać dwa parlamenty jeden w Dublinie, a drugi w Belfaście. Z pod władzy parlamentów irlandzkich wyłączone byłby obronność, sprawy zagraniczne, a także w znacznej części gospodarcze (handel, podatki i cło). W Izbie Gmin zasiadałoby nadal 42 posłów irlandzkich. Ulster zostałby zmniejszony o trzy przewidywane dla niego wcześniej hrabstwa (Cavan, Donegal i Monghan) zamieszkane przez 70 tys. protestantów. Ustępstwo to miało charakter taktyczny, bowiem zapewniało większość protestantom w Ulsterze, po tych zmianach 900 tys. jego mieszkańców było protestantami, a 700 tys. katolikami, gdy natomiast według wcześniejszych projektów liczba obywateli reprezentujących oba wyznania byłaby niemal równa. Ustawa przewidywała również utworzenie 40-osobowej Rady Irlandii złożonej z 20 członków wybranych w Ulsterze i 20 wybranych w południowej Irlandii. Powstańcy odrzucili ten projekt domagając się niepodzielnego państwa.
1921 majWybory w Irlandii. Zwycięstwo Sinn Fein - 124 mandaty.
1921 21 majaWybory do parlamentu w Irlandii Północnej wygrane przez unionistów.
1921 22 czerwcaKról Jerzy V otwiera Północno Irlandzki Parlament. W przemówieniu inauguracyjnym zaapelował o pokój i współpracę. Przemówienie uzgodnione było z rządem angielskim, który postanowił iść na ustępstwa i ofiarować Irlandii status zbliżony do Kanady.
1921 11 lipiecZawarto rozejm pomiędzy IRA i armią brytyjską.
1921 11 październikaOtwarcie angielsko-irlandzkiej konferencji pokojowej w Londynie. Konferencja doprowadziła do zawarcia traktatu, który wprawdzie nie przyznawał Irlandii formalnie niepodległości, ale był wielkim krokiem na drodze do niej.